Yaşlılık ve Katarakt

            Yaşlanma ile görme kaybı, görmede azalma sıklıkla gelişmektedir ve körlüğe neden olabilecek bozuklukların sıklığı ilerleyen yaş ile artmaktadır. Yaşlı hastalarda görme bozukluğu yapan nedenlerin başında katarakt gelmektedir. Katarakt her yaşta görülebilen bir hastalık olmasına rağmen çoğunluğu yaşlılığa bağlı olarak gelişmektedir. Batı ülkelerinde yaşlılardaki körlüğün  %11.2’ si katarakta bağlı iken bu oran az gelişmiş ülkelerde %80’e çıkmaktadır. Katarakt 65 – 74 yaş arası kadınların % 23.5’i, erkeklerin ise % 14.3’ ünde mevcuttur.

Katarakt lenste ilerleyici kesiflik yani saydam olan lensin saydamlığını kaybetmesidir.

Lens göz içinde cisimlerin görme merkezi üzerine düşmesini sağlayarak görmeyi sağlayan şeffaf bir dokudur. Saydamlığını kaybeden lens görme merkezi ile cisimler arasında perde oluşturarak görmeyi engeller. Kataraktın tipine göre önce yakın veya uzak görme ya da her ikisi birden azalmaya başlar. Kataraktın ilerlemesi ile görme keskinliği giderek azalır, kişinin aktiviteleri kısıtlanmaya başlar. Gözlük kullanan hastalarda gözlük numarasının değiştirilmesi ile görme keskinliği artmaz. Zamanında tedavi edilmeyen katarakt göze geri dönüşümü olmayan zararlar vererek kalıcı körlüğe neden olabilir.

Kataraktın etkili bir tıbbi tedavisi bulunmamaktadır, geçerli tek tedavisi cerrahidir.  Günümüz araştırmaları cerrahi teknik ve cerrahinin zamanı üzerine yoğunlaşmıştır. Ameliyatta şeffaflığını kaybeden lens içeriği alınmakta ve göz içine onun görevini görecek suni lens yerleştirilmektedir. Son yıllarda cerrahi teknikteki gelişmeler ile ameliyat yan etkileri ve riskleri çok azalmış ve ameliyat sonrası görme düzeyinin çok kısa bir süre içinde üst düzeye çıkması sağlanmıştır. Günümüzde yaşlılardaki katarakt ameliyatlarının çoğu gözün damla ile uyuşturulması ile yapılmaktadır. Hastalar ameliyat sonrası aynı gün günlük yaşantılarına devam edebilmektedirler.

Katarakt tedavisi kişinin görme düzeyindeki azalmanın yaşamını olumsuz yönde etkilemesi ve engellemesine neden olursa uygulanmaktadır. Sosyoekonomik ve kültürel düzeyin ilerlemesi ile katarakt ameliyatları lensteki kesiflik çok fazla ilerlemeden daha erken dönemde yapılmaya başlanmıştır. Örneğin, araç kullanan, okuyan kişilerde görmenin çok fazla düşmesi beklenmeden ameliyat yapılabilir. Yapılan birçok çalışmada katarakt ameliyatı sonrası yaşam kalitesinde artma ve kişinin kendini iyi hissetme halinde belirgin olumlu değişiklikler saptanmıştır. Böylece yaşam süresinin uzaması ile de, günümüzde katarakt ameliyatı dünyada en sık uygulanan en başarılı sonuçların alındığı cerrahi girişimlerin başında yer almaktadır. 

Katarakt önlenebilir bir körlük nedenidir. Bunun için 60 yaş ve üstü kişilerde senede bir göz muayenesi olmaları ve sık aralıkla görme keskinliğinin ölçülmesi önerilmektedir. Bu durum yaşlılarda özellikle tek gözü tutarak belirti vermeden gelişen kataraktın ortaya çıkarılmasında faydalıdır.

 Prof. Dr. Orhan Elibol